In deze stelling dacht Liam Vrolijk lang na over de vele boeiende opties die hij hier heeft.

Liam speelde hier het logische 18.Td1 en nu lijkt 18…De8 de beste verdediging om onder de penningen uit te komen. Wit heeft dan aantrekkelijke mogelijkheden na 19.Dg4+ Le6 (na 19…De6 is 20.Dxe6+ Lxe6 21.Pxf6! sterk, met de pointe 21…gxf6 22.Lxf6 met matdreiging op d8 en dus valt de toren op h8) 20.Df3, terwijl zwart weer 20…Le6 moet spelen. Nu is het kwaliteitsoffer 21.Txd5 Pxd5 22.Pxf6 fraai maar ‘helaas’ onvoldoende, dus zal wit waarschijnlijk 21.Df4 moet proberen.

Tiviakov kwam echter a tempo met het opmerkelijke antwoord 18…c6!?, om het logische 19.Pc3 op te vangen met 19…De7! en er is voorlopig nog niets beslissends voor wit. En na 19.Dg4+ is er weer 19…De7. Een Steinitz-achtige verdediging! In de chat stelt iemand zelfs voor om de loper via c1 om te spelen naar f4. Een vervolgactie kan a2-a4-a5 zijn, maar dat kan ook direct! Na 19…Lb4? heeft wit dan het trucje 20.Pxf6+ en 21.Dg4+.

In passief voor een half puntje gaan heeft Machteld van Foreest duidelijk geen zin.

In deze stelling speelde ze met zwart 9…Dh4!?, wat meteen de zaken op scherp zet. Het gespeelde 10.f3 is misschien niet helemaal goed getimed; de engine prefereert 10.Dc2 of 10.Pbd2 en na 10…f5 pas 11.f3, omdat zwart dan niet meer over de zet …f7-f6 beschikt! Nu, na 10.f3, schijnt 10…f6 prima te zijn voor zwart. In ieder geval kan er vanaf nu flink gerekend worden.

Opmerkelijk genoeg heeft de partij tussen Liam Vrolijk en Sergey Tiviakov zich heel snel dynamisch ontwikkeld. Op zet 10 rokeerde Sergey lang en Liam reageerde ‘als door een wesp gestoken’ met 11.d4. Dat komt neer op een pionoffer, waarvoor hij een flinke ontwikkelingsvoorsprong krijgt. Nick Maatman maakte op ons Twitchkanaal een aardige vergelijking met Wilhelm Steinitz, de wereldkampioen van een dikke honderd jaar geleden, die ook graag een pionnetje pakte en dan ervan uitging dat hij zou winnen hoewel al zijn stukken slecht ontwikkeld waren. Dat vergt de nodige verdedigingskwaliteiten, en daarover beschikt Tiviakov natuurlijk bij uitstek.

De spelers zijn begonnen aan hun tweede en laatste finalepartij. Dit keer ineens geen 1.e4 meer, de zet waarmee het overgrote merendeel van de NK-partijen startte. Liam Vrolijk begon met 1.c4 en met Tiviakovs antwoord 1…e5 ontstond een Siciliaan in de voorhand, waarin Liam beide lopers fianchetteerde.

Machteld van Foreest leek lichtelijk verrast door de beginzet van Anna-Maja Kazarian: 1.d4. Het leidde tot een Semi-Slavische Verdediging die zich tot nu toe rustig lijkt te ontwikkelen.

Rustig was het begin niet voor de vier spelers, doordat er veel publiek was bij de KNSB-themadag. Misschien is het een idee dat alle bezoekers vijf-aan-vijf eventjes in de speelzaal gaan kijken (we spelen nu in een kleinere zaal vanwege de workshops die in de andere zalen worden gehouden) om te kunnen horen hoe luid gepraat daar doorklinkt!

Voor de eerste workshop van de KNSB-themadag interviewde coördinator topschaak en talentontwikkeling Jeroen Bosch voor een ruim zestigkoppig publiek Anish Giri over diens voorbereiding op het kandidatentoernooi, waarin de Nederlander tweede werd. Anish excuseerde zich voor zijn Nederlands: “Iedereen spreekt altijd Engels tegen mij, ook in Den Haag. Om me voor vandaag voor te bereiden luisterde ik onderweg nog even naar 100% NL op de radio, maar ook daar gaat alles tegenwoordig in het Engels!” Ten overvloede: Anish’s Nederlands is nagenoeg perfect.

De voorbereiding begon min of meer nadat Anish in 2025 de Grand Swiss Open in Samarkand had gewonnen. “Dat was een mooie verrassing, maar dan moet je niet meteen intensief gaan voorbereiden, want die varianten ben je een half jaar later weer vergeten. Je begint vooral met het samenstellen van een team.” Dat team werd, zoals wel bekend, geleid door voormalig Nederlands Kampioen en grootmeester Jan Smeets. “Vroeger, in de tijden van Karpov, had je bepaalde openingsspecialisten, zoals Alexander Beliavsky voor het Spaans en Andras Adorjan voor het Grünfeld-Indisch. Als je zag dat die in iemands team zat, wist je welke openingen je kon verwachten, dus dat werd niet bekendgemaakt. Tegenwoordig speelt iedereen veel verschillende openingen, en je kunt veel uit de databanken halen. Toch blijft het wel een dingetje. Als je weet hoe groot iemands team is en wie erin zitten, voel je je zekerder. Verder wil je iemand hebben in je team die je al langer kent, iemand die weet hoe je denkt. Maar ook nieuwe input is belangrijk. Een goede combinatie van de twee is wat je wilt bereiken.” Het team bestond uit 6 of 7 mensen, wilde Anish wel verklappen, en ook dat bijvoorbeeld Erwin l’Ami een van hen was. “Dat is iemand die de big picture ziet, die weet hoe je bepaalde dingen moet aanpakken. En theoretische eindspelen heb ik ook met hem bekeken.” Er was ook een topspeler met wie hij oefende met snelschaak- en rapidpartijen.

Giri vertelde hoe een gemiddelde dag tijdens een trainingskamp eruitziet. Ontbijt en lunch werden gebracht, ’s avonds werd er gedineerd in een restaurant in het centrum van de stad (de naam blijft geheim). Na het ontbijt werden er ter opwarming schaakstudies opgelost, daarna voorbereiding achter de computer en een paar rapidpartijen tegen de sterkste aanwezige speler. Dan lunchen en daarna een wandeling en een korte pauze. “Je hebt niet echt een schema nodig van uur tot uur. Schaken is je passie, niet werk dat je niet graag doet.” Na drie uur ’s middags worden eerder gespeelde partijen bekeken, daarna dineren en de wandeling terug. “Daarna doet iedereen min of meer wat hij wil, maar ’s avonds kwam het er vaak op neer dat er ook weer eindspelstudies werden opgelost. Later op de avond zat ik dan vaak nog een tijdje achter de computer, om een beetje te evalueren. Thuis is dat de rustige tijd waarin de kinderen zijn gaan slapen, op het kamp is het de tijd dat de secondanten gaan slapen,” lachte Anish. “Voor het ontbijt ontstond er ook een soort competitie wie de beste omelet kon maken. Dat werden op een gegeven moment ook hele kunstwerken.”

Frank Tijdeman uit het publiek stelde een vraag over trainen op theoretische eindspelen. Giri bevestigde dat dat ook aandacht krijgt: “De basiseindspelen ken je wel, maar er zijn wat moeilijkere eindspelen, zoals toren en loper tegen toren, of toren en pion tegen loper, die je vaak moet herhalen omdat de motieven moeilijk te onthouden zijn. Dan heb je nog moeilijkere eindspelen, zoals twee lopers tegen paard, maar die komen eigenlijk bijna nooit voor.”

Een andere bezoeker vroeg of er bij de voorbereiding tegenwoordig nog ‘super-computers’ worden gebruikt. “Daar experimenteer je soms nog wel mee om te kijken of er verschillen zijn,” antwoordde Giri, “maar de software is tegenwoordig zo goed dat een gewone laptop met wat aanpassingen in principe voldoende is.” Na een korte technische uiteenzetting over evaluaties van ‘gewone’ en ‘super-computers’ besloot Giri met de uitspraak: “De grootste limiet aan je voorbereiding blijft je eigen geheugen.” En dat is dus uiteindelijk wat de topspeler onderscheidt van de mindere goden!

Ter informatie: morgen begint de laatste finaleronde al om 12.00 uur, en dan is er in Hotel Renaissance ook een KNSB-themadag met allerlei activiteiten!

De eerste finaleronde van het NK Schaken gaf opnieuw oogstrelend vuurwerk te zien. Machteld van Foreest versloeg Anna-Maja Kazarian in een spectaculaire aanvalspartij. De tweevoudig kampioene (2022 en 2025) offerde eerst een pion, toen nog een andere, en vervolgens nog een kwaliteit. Als resultaat ving ze met een super-dominante loper de zwarte koning en de partij werd besloten met een mooi matbeeld.

Vergeleken daarbij verliep het treffen tussen Sergey Tiviakov en Liam Vrolijk heel rustig. Vrolijk zette de partij nog wel ambitieus op met 6…d5, en er kwam een interessante stelling op het bord, maar Tiviakov liet zich niet verleiden tot frivoliteiten. Ondanks het feit dat het Vrolijk een miniem voordeeltje opleverde, ruilde Tiviakov de dames af en hoewel beide spelers nog lang doorgingen in een volkomen gelijk lopereindspel zat er geen muziek meer in: remise.

Twaalf zetten na de ruil op c4 heeft er weer een ruil plaatsgevonden: op e4. En nu komt de partij in een sneltreinvaart terecht!

… En nu zijn de lopers geruild en is het pionneneindspel remise!

Vergeleken met al het vrouwelijke geweld (en niet alleen vandaag!) op het nevenbord is de partij tussen Sergey Tiviakov en Liam Vrolijk een oase van rust. Alle stukken werden afgeruild, behalve die actieve loper van Liam en die passieve van dezelfde kleur van Sergey. Maar in het eindspel was die passiviteit slechts tijdelijk en er staat nu al lange tijd een volkomen gelijke stelling op het bord. Hier valt echt helemaal niets meer uit te peuren, zou je zeggen… aan de andere kant, in dit NK weet je het maar nooit!

De houding van beide spelers aan het bord is tekenend: terwijl Liam Vrolijk zijn best doet om niet in slaap te vallen, lijkt Sergey Tiviakov afgronddiep te broeden op varianten die wij allemaal niet kunnen bevroeden. Hi speelt uiteindelijk 53.c4, en ging dat nou vergezeld van een remiseaanbod of niet? Dat zullen camera-analisten de komende weken grondig moeten onderzoeken. In ieder geval gaat de partij verder!

Machteld van Foreest heeft zojuist haar prachtige partij afgerond met een mooi matbeeld:

Zwart heeft net geprobeerd de dodelijke loperdiagonaal te stutten met 30…Tdd6, maar nu kwam 31.Dd7+! en Anna-Maja liet sportief het mat toe: 31…Txd7 32.Tb8 mat.

Het kwaliteitsoffer kwam volledig tot bloei in de volgende stelling:

24.Lf4! vangt de zwarte koning in een dodelijke wurggreep. De enige zet was nu 24…e5 25.Lxe5 en nu kon 25…Dc6.

Met de loper op e5 heeft wit immers niet meer Tc1. Het ligt dus voor de hand om hier weer 26.Lf4 te spelen, maar dan heeft zwart 26…Te8! en na 27.Tc1?? Dxc1+ loopt ze mat achter de paaltjes. Machteld dacht lang na… Anna-Maja zat duidelijk zwaar te lijden achter het bord… arbiter Frans Peeters onttrok nog maar eens een koffie aan het lawaaiige koffiezetapparaat… en na een kwartiertje kwam Machteld met het zetje 26.h3. Om nog maar eens de zwarte hulpeloosheid te benadrukken. De beslissende slag werd rustig voorbereid met Dxg7, Kh2 en Tf7, en het einde hebt u gezien.

Haar mooiste partij ooit vond Machteld dit niet… “De opening ging niet zo goed, ik denk dat 12.Le2 niet zo goed was.” Maar wij vonden een aantal zetten van een grote schoonheid!

En opnieuw een oogstrelende aanvalszet van Machteld van Foreest, die Maatman net al aankondigde op zijn Twitch-kanaal:

Met het kwaliteitsoffer 20.Df4! opent ze de jacht op de zwarte koning.

Sergey Tiviakov heeft zojuist dameruil aangeboden met 20.Db3.

Dit zal door velen gezien worden als een verkapt remise-aanbod, maar zo eenvoudig lijkt het toch niet te liggen. Zwart heeft een paar zwakke pionnen en omdat e5 gedekt moet worden, kan wit mogelijk ook de d-lijn pakken.

Liam Vrolijk countert echter perfect; met 21…P6d7 dekte hij de e-pion tactisch en toen hij even later kon stutten met 23…f6 was het eerder zwart die overwicht had. Het verschil zit hem vooral in de lopers aan beide zijden.